systemd چیست؟

در بیشتر توزیع‌های امروزی لینوکس مثل اوبونتو، دبیان، فدورا و Rocky Linux، اولین برنامه‌ای که هنگام بوت اجرا می‌شود systemd است. systemd سرویس‌ها را راه‌اندازی می‌کند، اگر از کار افتادند دوباره روشنشان می‌کند و لاگ‌هایشان را جمع می‌کند. به هر چیزی که systemd مدیریت می‌کند «یونیت» گفته می‌شود و یونیت‌های سرویس پسوند .service دارند.

دستورهای اصلی systemctl

bash
sudo systemctl start nginx      # روشن کردن
sudo systemctl stop nginx       # خاموش کردن
sudo systemctl restart nginx    # راه‌اندازی دوباره
sudo systemctl reload nginx     # خواندن دوباره تنظیمات بدون قطع سرویس
sudo systemctl enable nginx     # اجرای خودکار هنگام بوت
sudo systemctl disable nginx    # لغو اجرای خودکار
systemctl status nginx          # وضعیت و آخرین لاگ‌ها

نکته: دستور systemctl enable --now nginx سرویس را هم برای بوت فعال می‌کند و هم همان لحظه روشنش می‌کند.

برای دیدن سرویس‌های در حال اجرا و سرویس‌هایی که با خطا متوقف شده‌اند:

bash
systemctl list-units --type=service --state=running
systemctl --failed

خواندن لاگ‌ها با journalctl

bash
journalctl -u nginx                       # همه لاگ‌های یک سرویس
journalctl -u nginx -f                    # دنبال کردن زنده
journalctl -u nginx --since "1 hour ago"  # لاگ یک ساعت اخیر
journalctl -p err -b                      # فقط خطاهای بوت فعلی
journalctl --disk-usage                   # حجم لاگ‌ها
sudo journalctl --vacuum-time=14d         # حذف لاگ‌های قدیمی‌تر از ۱۴ روز

ساخت یک سرویس سفارشی

فرض کنید برنامه‌ای در مسیر /opt/myapp/app دارید که باید همیشه در حال اجرا باشد. ابتدا یک کاربر سیستمی محدود برایش بسازید:

bash
sudo useradd --system --no-create-home myapp

سپس فایل /etc/systemd/system/myapp.service را بسازید:

ini
[Unit]
Description=My sample application
After=network-online.target
Wants=network-online.target

[Service]
User=myapp
WorkingDirectory=/opt/myapp
ExecStart=/opt/myapp/app --port 8080
Restart=on-failure
RestartSec=5

[Install]
WantedBy=multi-user.target

و آن را فعال کنید:

bash
sudo systemctl daemon-reload
sudo systemctl enable --now myapp
systemctl status myapp
  • گزینه Restart=on-failure یعنی اگر برنامه با خطا بسته شد، systemd پنج ثانیه بعد دوباره اجرایش می‌کند.
  • گزینه User برنامه را با یک کاربر محدود اجرا می‌کند، نه با root. اگر برنامه باگ امنیتی داشته باشد، آسیب کمتری به سیستم می‌رسد.

عیب‌یابی سریع

  1. خروجی systemctl status myapp را ببینید؛ کد خروج و چند خط آخر لاگ آنجاست.
  2. با journalctl -u myapp -n 50 --no-pager لاگ کامل‌تر را بخوانید.
  3. بعد از هر تغییر در فایل سرویس، daemon-reload را فراموش نکنید.

در مقاله بعدی همین دستورها را برای راه‌اندازی وب‌سرور Nginx به کار می‌بریم.