SSH چیست؟

SSH پروتکلی برای اتصال رمزنگاری‌شده به سرور از راه دور است و تقریباً همه مدیران سرور هر روز با آن کار می‌کنند. ورود با رمز عبور ساده است، اما ربات‌ها بی‌وقفه رمزهای رایج را روی سرورهای اینترنت امتحان می‌کنند. ورود با کلید هم امن‌تر است و هم راحت‌تر.

کلید عمومی و خصوصی چگونه کار می‌کنند؟

یک جفت کلید می‌سازید. کلید خصوصی روی رایانه شما می‌ماند و هرگز نباید آن را به کسی بدهید. کلید عمومی روی سرور قرار می‌گیرد. هنگام اتصال، سرور چالشی می‌فرستد که فقط صاحب کلید خصوصی می‌تواند به آن پاسخ دهد؛ بنابراین هیچ رمزی از شبکه عبور نمی‌کند.

ساخت کلید

در لینوکس، مک و PowerShell ویندوز ۱۰ و ۱۱ دستور یکسان است:

bash
ssh-keygen -t ed25519 -C "my-laptop"

مسیر پیش‌فرض را بپذیرید و یک عبارت عبور (passphrase) برای محافظت از کلید خصوصی وارد کنید. دو فایل ساخته می‌شود: id_ed25519 که کلید خصوصی است و id_ed25519.pub که کلید عمومی است.

نصب کلید عمومی روی سرور

در لینوکس و مک:

bash
ssh-copy-id user@SERVER_IP

ویندوز دستور ssh-copy-id ندارد. در PowerShell این دستور همان کار را انجام می‌دهد:

powershell
type $env:USERPROFILE\.ssh\id_ed25519.pub | ssh user@SERVER_IP "mkdir -p ~/.ssh && chmod 700 ~/.ssh && cat >> ~/.ssh/authorized_keys && chmod 600 ~/.ssh/authorized_keys"

حالا دستور ssh user@SERVER_IP را امتحان کنید. اگر عبارت عبور کلید را پرسید و نه رمز کاربر سرور را، کار درست انجام شده است.

غیرفعال کردن ورود با رمز عبور

هشدار: پیش از این مرحله مطمئن شوید ورود با کلید کار می‌کند و یک نشست SSH را باز نگه دارید تا اگر اشتباهی رخ داد، دسترسی‌تان قطع نشود.

در اوبونتو ۲۴.۰۴ بهتر است تنظیمات را در فایلی جداگانه در پوشه sshd_config.d بنویسید:

bash
sudo tee /etc/ssh/sshd_config.d/10-hardening.conf <<'EOF'
PasswordAuthentication no
KbdInteractiveAuthentication no
PermitRootLogin prohibit-password
EOF
sudo sshd -t && sudo systemctl reload ssh

دستور sshd -t تنظیمات را بررسی می‌کند و فقط اگر خطایی نبود، سرویس دوباره بارگذاری می‌شود. شماره ۱۰ در نام فایل عمدی است: SSH برای هر گزینه اولین مقداری را که ببیند به کار می‌برد و فایل‌ها به ترتیب نام خوانده می‌شوند. پس این فایل پیش از فایل‌هایی مثل 50-cloud-init.conf که گاهی ورود با رمز را دوباره فعال می‌کنند، خوانده می‌شود.

فایل config برای اتصال سریع‌تر

در رایانه خودتان فایل ~/.ssh/config را بسازید:

text
Host myserver
    HostName SERVER_IP
    User deploy
    IdentityFile ~/.ssh/id_ed25519

از این پس کافی است بنویسید ssh myserver.

نکته‌های تکمیلی

  • برای هر دستگاه کلید جداگانه بسازید تا اگر یکی گم شد، فقط همان خط را از فایل authorized_keys حذف کنید.
  • به جای کاربر root، یک کاربر عادی با دسترسی sudo بسازید و با آن وارد شوید.
  • رمزهایی را که جایی یادداشت کرده‌اید یا برای کسی فرستاده‌اید، پس از راه‌اندازی تغییر دهید.
  • ادامه کار امن‌سازی را در چک‌لیست امن‌سازی اولیه سرور اوبونتو ببینید.