آدرس IPv4 چیست؟

هر دستگاه در شبکه یک آدرس IP دارد. آدرس IPv4 عددی ۳۲ بیتی است که برای خوانایی به چهار بخش ۸ بیتی تقسیم و با نقطه جدا می‌شود؛ مثل 192.168.10.25. هر بخش که به آن «اُکتت» می‌گویند، عددی بین ۰ تا ۲۵۵ است.

هر آدرس دو قسمت دارد: بخش شبکه که مشخص می‌کند دستگاه در کدام شبکه است و بخش میزبان که خود دستگاه را درون آن شبکه مشخص می‌کند. مرز این دو بخش را ماسک زیرشبکه تعیین می‌کند.

نماد CIDR

به جای نوشتن ماسک به شکل 255.255.255.0، معمولاً تعداد بیت‌های بخش شبکه را بعد از یک اسلش می‌نویسند: 192.168.10.0/24. یعنی ۲۴ بیت اول متعلق به شبکه است و ۸ بیت باقی‌مانده برای میزبان‌ها.

CIDRماسککل آدرس‌هامیزبان قابل استفاده
/32255.255.255.255۱۱ (یک آدرس تکی)
/30255.255.255.252۴۲
/29255.255.255.248۸۶
/28255.255.255.240۱۶۱۴
/27255.255.255.224۳۲۳۰
/26255.255.255.192۶۴۶۲
/25255.255.255.128۱۲۸۱۲۶
/24255.255.255.0۲۵۶۲۵۴
/16255.255.0.0۶۵٬۵۳۶۶۵٬۵۳۴

فرمول تعداد میزبان‌ها

تعداد کل آدرس‌ها برابر است با ۲ به توان (۳۲ منهای عدد CIDR). در هر زیرشبکه دو آدرس رزرو است: اولین آدرس «آدرس شبکه» و آخرین آدرس «آدرس برادکست». پس:

text
hosts = 2^(32 - prefix) - 2

/26  ->  2^6 - 2 = 62
/28  ->  2^4 - 2 = 14

توجه: شبکه‌های /31 که برای لینک‌های نقطه‌به‌نقطه به کار می‌روند (RFC 3021) و /32 که یک آدرس تکی است، از این قاعده مستثنا هستند.

مثال: تقسیم یک /24 به چهار زیرشبکه

فرض کنید شبکه 10.20.30.0/24 را دارید و می‌خواهید آن را بین چهار بخش تقسیم کنید. با قرض گرفتن ۲ بیت از بخش میزبان به /26 می‌رسیم: ۲ به توان ۲ یعنی چهار زیرشبکه که هرکدام ۶۴ آدرس دارد.

زیرشبکهآدرس شبکهاولین میزبانآخرین میزبانبرادکست
۱10.20.30.010.20.30.110.20.30.6210.20.30.63
۲10.20.30.6410.20.30.6510.20.30.12610.20.30.127
۳10.20.30.12810.20.30.12910.20.30.19010.20.30.191
۴10.20.30.19210.20.30.19310.20.30.25410.20.30.255

یک آدرس متعلق به کدام زیرشبکه است؟

برای آدرس 10.20.30.150/26 اندازه هر بلوک ۶۴ است. بزرگ‌ترین مضرب ۶۴ که از ۱۵۰ بیشتر نباشد ۱۲۸ است؛ پس آدرس شبکه 10.20.30.128 و برادکست 10.20.30.191 است.

در لینوکس ابزار ipcalc این محاسبه را برایتان انجام می‌دهد:

bash
sudo apt install -y ipcalc
ipcalc 10.20.30.150/26

آدرس‌های خصوصی و عمومی

این محدوده‌ها طبق RFC 1918 خصوصی هستند و در اینترنت مسیریابی نمی‌شوند:

  • 10.0.0.0/8
  • 172.16.0.0/12
  • 192.168.0.0/16

سرورهایی که باید از اینترنت در دسترس باشند به آدرس عمومی نیاز دارند. این آدرس‌ها را ثبت‌کننده‌های منطقه‌ای اینترنت تخصیص می‌دهند؛ برای ایران و اروپا این نهاد RIPE NCC است و آدرس‌ها معمولاً از طریق مراکز داده و ارائه‌دهندگان اینترنت در اختیار کاربران قرار می‌گیرد.

تمرین

  1. شبکه 172.16.5.0/28 چند میزبان قابل استفاده دارد؟ پاسخ: ۱۴
  2. آدرس برادکست 192.168.1.77/27 چیست؟ پاسخ: 192.168.1.95
  3. یک /24 را به چند زیرشبکه /27 می‌توان تقسیم کرد؟ پاسخ: ۸

برای آشنایی با نحوه رسیدن از نام دامنه به همین آدرس‌ها، مقاله DNS چگونه کار می‌کند؟ را بخوانید.