قاعده ۳-۲-۱

یک راهبرد شناخته‌شده برای پشتیبان‌گیری این است: دست‌کم ۳ نسخه از داده‌ها، روی ۲ نوع رسانه متفاوت، که ۱ نسخه آن در مکانی دیگر نگهداری شود. پشتیبانی که روی همان دیسک سرور باشد، در برابر خرابی دیسک یا حذف اشتباه کمکی نمی‌کند.

rsync چیست؟

rsync فایل‌ها را بین دو مسیر یا دو سرور همگام می‌کند و در اجراهای بعدی فقط تغییرات را منتقل می‌کند؛ بنابراین سریع و کم‌مصرف است.

bash
rsync -avz /var/www/ backup@BACKUP_SERVER:/backups/www/
  • گزینه -a حالت آرشیو است و مجوزها، مالکیت و زمان فایل‌ها را حفظ می‌کند.
  • گزینه -v جزئیات انتقال را نشان می‌دهد.
  • گزینه -z داده‌ها را هنگام انتقال فشرده می‌کند.
  • گزینه --delete فایل‌هایی را که در مبدأ حذف شده‌اند، در مقصد هم حذف می‌کند.

نکته: بار اول گزینه --dry-run را اضافه کنید تا ببینید چه اتفاقی می‌افتد، بدون اینکه چیزی واقعاً تغییر کند.

اسکریپت پشتیبان کامل

اسکریپت زیر از پوشه سایت و پایگاه داده MySQL یا MariaDB نسخه فشرده تاریخ‌دار می‌سازد، نسخه‌های قدیمی‌تر از ۱۴ روز را پاک می‌کند و همه را به سرور پشتیبان می‌فرستد. آن را در مسیر /usr/local/bin/backup.sh ذخیره کنید:

bash
#!/usr/bin/env bash
set -euo pipefail

DATE=$(date +%F)
DEST=/var/backups/site
REMOTE=backup@BACKUP_SERVER:/backups/site/

mkdir -p "$DEST"

# فایل‌های سایت
tar -czf "$DEST/www-$DATE.tar.gz" -C /var/www .

# پایگاه داده، اگر نصب باشد
if command -v mysqldump >/dev/null; then
  mysqldump --single-transaction --all-databases | gzip > "$DEST/db-$DATE.sql.gz"
fi

# حذف نسخه‌های قدیمی‌تر از ۱۴ روز
find "$DEST" -type f -mtime +14 -delete

# ارسال به سرور دیگر
rsync -az --delete "$DEST/" "$REMOTE"
bash
sudo chmod 700 /usr/local/bin/backup.sh
sudo /usr/local/bin/backup.sh   # یک بار دستی اجرا و نتیجه را بررسی کنید

توجه: برای اجرای خودکار، کاربر root باید بدون پرسیدن رمز با کلید SSH به سرور پشتیبان وصل شود. یک کلید جداگانه فقط برای این کار بسازید و در سرور پشتیبان به آن کاربر فقط اجازه نوشتن در پوشه پشتیبان بدهید.

زمان‌بندی با cron

bash
sudo crontab -e

این خط را اضافه کنید تا اسکریپت هر شب ساعت ۳:۳۰ اجرا شود:

text
30 3 * * * /usr/local/bin/backup.sh >> /var/log/backup.log 2>&1

پنج فیلد ابتدای هر خط cron زمان اجرا را مشخص می‌کنند:

فیلدمعنابازه مجاز
۱دقیقه۰ تا ۵۹
۲ساعت۰ تا ۲۳
۳روز ماه۱ تا ۳۱
۴ماه۱ تا ۱۲
۵روز هفته۰ تا ۷ (۰ و ۷ هر دو یکشنبه)

پشتیبانی که آزمایش نشده، پشتیبان نیست

هر ماه یکی از نسخه‌ها را روی یک سرور آزمایشی بازگردانی کنید تا مطمئن شوید فایل‌ها سالم‌اند:

bash
mkdir -p /tmp/restore-test
tar -xzf /var/backups/site/www-2026-11-01.tar.gz -C /tmp/restore-test
gunzip < /var/backups/site/db-2026-11-01.sql.gz | mysql   # فقط روی سرور آزمایشی